Oiartzun natura da. Ez edozein natura: bizirik dagoen natura. Nafarroako usaina duena, basoetan aintzinako istorio magikoak gordetzen dituena. Ehunka baserri eta mendi magal dituena, bere baitan bailara oso bat dena: auzoak eta kaxkoak, errekak eta kaleak, horietan galdu eta norbera aurkitzeko egokia. Oiartzun handia da, zabala, egun batean osorik ibili ezin dena: Ergoienek Aritxulegira garamatza, Arritxulo aterperaino. Altzibartik eta Karrikatik, aldiz, Bianditzera eta Artikutzara iritsiko gara. Iturriotzek Torre etxea edo Makutxo baserria bezalako etxe ikusgarriak ditu. Gurutzek Aiako Harriari eta Bidasoari begiratzen dio. Ugaldetxotik eta Arraguatik Oiartzun ibaiari jarraitzen diogu Oarsoaldean barrena…

Oiartzun ibaia Aiako Harria Parke naturalean sortzen da, Oarsoaldea osoa zeharkatu eta Kantauri itsasora heltzeko.  Badu erromatar garaiko kutsua, Arditurriko minetan, baina Oiartzun zaharragoa da, askoz ere zaharragoa. Bere bazterretan gordetzen dira mendeetako euskaldunen bizitzak, izenak eta izanak. Gaur egungoenak ere bai: hemen dago Herri musikaren txokoa, gure pitxietako bat. Hemen daude ohitura zahar berrituak. Oiartzun berritzailea da. Oso lehengoa, oso gaurkoa eta, batez ere, oso biharkoa.